Dwa słowa o makrach i bezpieczeństwie

W tym nieco obszernym wpisie poruszę dość ważny temat jakim są makra. Niestety, ale zdarza się, że użytkownik komputera nie czyta komunikatów tylko wesoło sobie klika we wszystko co się rusza a potem krzyczy „olaboga! Hakerska aplikacja zaszyfrowała mi wszystkie pliki w komputerze i domaga się okupu!”. W tym wpisie chcę Ciebie uświadomić czym są makra i jak z nimi żyć tak aby nie narobić sobie biedy. Wersja TLTR znajduje się na końcu artykułu.

Kliknij tutaj, aby pobrać pliki do zagadnień omawianych w artykule.

Czym są te niebezpieczne makra?

Wyobraź sobie, że na kuchennym stole leży nóż. Czy uważasz, że jest to potencjalne narzędzie zbrodni? Raczej nie! Jest to świetne narzędzie, dzięki któremu pokroisz sobie chlebek, wędlinkę w celu zrobienia pożywnej kanapki. Jednak od czasu do czasu przeczytasz w gazecie artykuł o tym, że ktoś użył noża niezgodnie z przeznaczeniem atakując nim inną osobę.

Podobnie jest z makrami. W 99% przypadków ułatwiają one codzienną pracę poprzez np. automatyzowanie żmudnych czynności. Pozostaje jednak ten 1% przypadków, gdy ktoś użył mechanizmu makr do wyrządzenia szkody drugiej osobie.

No dobrze, ale skoro makra mogą być niebezpieczne, to dlaczego są wciąż używane? Oto kilka przykładowych zastosowań makr:

  • Automatyzują monotonne czynności, które można nagrać. Przykładowo: gdy każdego dnia wklejasz dane z Internetu (np. kursy akcji z zagranicznej strony) to być może za każdym razem używasz opcji zamiany wszystkich kropek na przecinki w kolumnie E, oraz usuwasz zbędne kolumny. A gdyby te czynności jeden jedyny raz w życiu nagrać i potem tylko klikać w jeden przycisk, który spowoduje wykonanie wszystkich nagranych wcześniej czynności?
  • Excel posiada ponad 400 funkcji (m.in. SUMA, ŚREDNIA, MAX, LICZ.JEŻELI itp.) Jeśli wśród tych 400 funkcji nie znajdziesz tej, którą potrzebujesz to za pomocą języka VBA można napisać własne funkcje. Przykładowo wystawiasz faktury przy użyciu Excelowego szablonu. Niestety, ale w Excelu nie ma funkcji, która zamieni liczbę 1234,56 na słowną kwotę (tj. jeden tysiąc dwieście trzydzieści cztery złote 56/100). I tutaj znów z pomocą przychodzą makra!
  • Pozwalają na napisanie dodatkowych narzędzi (wtyczek) zwiększających możliwości programów z pakietu MS Office. Takim dodatkiem jest np. narzędzie Solver czy też „moja wtyczka” usuwająca wiszące spójniki
  • Pozwalają na napisanie prostych aplikacji typu: wypełniasz pola w oknie dialogowym a następnie aplikacja wpisuje te dane do odpowiednich komórek w Excelu (uwzględniając różne często rozbudowane warunki), następnie ukrywa niepotrzebne dla danego przypadku wiersze i generuje plik PDF z wypełnionym raportem, który dodatkowo automatycznie jest wysyłany na odpowiedni adres e-mail.
  • Jako ciekawostkę dodam, że w języku VBA napisać jakąś prostą grę np. PacMan
Czytaj dalej
Zaszufladkowano do kategorii Bezpieczeństwo | Otagowano , , , , , , | Dodaj komentarz

Dodawanie nowej funkcji do programu Excel znalezionej w Internecie

Program MS-Excel można wykorzystać do wystawiania faktur klientom. Pewną trudność może sprawiać wpisywanie słownej kwoty do zapłaty. Excel nie posiada gotowej funkcji, która daną liczbę wyświetla w postaci słownej (tj. zamiast 123 wypisuje sto dwadzieścia trzy złote 0/100). Jednak dodając poste makro można rozszerzyć funkcjonalność programu MS Excel o funkcję SLOWNIE. Aby to zrobić, należy wykonać następujące kroki:

Czytaj dalej
Zaszufladkowano do kategorii VBA | Otagowano , , , , , | Dodaj komentarz

Automatyczne usuwanie listy ostatnio używanych dokumentów (MRU)

Gdy otwieramy jakiś plik do edycji to np. Word zapisuje ten plik w liście ostatnio używanych plików. W literaturze spotkasz się z pojęciem MRU (ang. Most Recently Used – lista ostatnio używanych [plików]).

Na własne potrzeby postanowiłem napisać prosty programik, który w programach z pakietu MS Office czyści MRU.

Czytaj dalej
Zaszufladkowano do kategorii Konserwacja systemu | Otagowano , , , , , , | Dodaj komentarz

Jak sprawdzić, czy ktoś otworzył moje CV?

Pewnie nie raz zdarzyła się taka sytuacja, że wysyłasz komuś dokument w formacie DOC/DOCX i nie wiesz, czy adresat go otworzył. Po co byśmy chcieli wiedzieć, kiedy ktoś otwiera nasz plik? Takich sytuacji jest kilka:

  • Wysyłamy CV i chcemy wiedzieć czy ktokolwiek się z nim zapoznał (a może i tak wiadomo kto dostanie pracę a ogłoszenie o naborze na dane stanowisko wisi w Internecie, „aby nikt się nie czepiał”).
  • Wysyłamy ofertę handlową do kontrahenta i chcemy wiedzieć, że została ona obejrzana.
  • Podejrzewamy, że ktoś z naszej firmy „wynosi dokumenty”, ale nikogo nie złapaliśmy na gorącym uczynku (inny wariant – ktoś się włamał do naszej sieci wewnętrznej i dziwnym trafem nie wiemy, dlaczego zawsze firma X wygrywa wszystkie przetargi, w których startujemy).
  • Wysyłamy jakikolwiek nic nieznaczący dokument w formacie DOCX, bo chcemy poznać jakie IP ma dana osoba (np. ktoś nas okradł na OLX i z innego konta wysyłamy wiadomość, aby poznać IP złodzieja).
  • Dodatkowym bonusem jest fakt, że będziemy wiedzieli o której godzinie ktoś otworzył plik (czyli możemy wydedukować czy dana firma pracuje tylko w godzinach od 8 do 16, czy może szef jednoosobowej działalności gospodarczej siedzi przed komputerem prawie do świtu).

Do dzieła!

Jak to działa? Otóż należy w dokumencie Worda osadzić plik graficzny np. PNG o rozmiarze 1×1 piksela, który będzie ściągany z serwera. W momencie otworzenia dokumentu Word pobierze owy plik graficzny z serwera. Pobranie pliku graficznego spowoduje uruchomienie skryptu PHP, który wyśle do nas wiadomość e-mail o odpowiedniej treści.

Czytaj dalej
Zaszufladkowano do kategorii Kącik hakera | Otagowano , , , | Dodaj komentarz

Excel – co zrobić, aby użytkownik nie mógł edytować wybranych komórek?

Czasami zachodzi potrzeba uniemożliwienia użytkownikowi możliwości dokonywania zmian w niektórych komórkach. Przykładowo wysyłamy klientowi arkusz obliczający kosztorys pewnej usługi. Klient w kilku komórkach musi wpisać pewne dane a odpowiednie formuły na podstawie danych wprowadzonych przez klienta obliczają koszt wykonania owej usługi. Raczej byśmy nie chcieli, aby klient edytował formuły, które obliczają koszt owej usługi, gdyż mogłoby to narazić nas na spore straty. W tym celu warto jest zablokować możliwość edycji wszystkich komórek w arkuszu z wyjątkiem tych, do których klient wprowadza swoje dane.

Jako prosty przykład rozpatrzmy taki oto arkusz, który ma za zadanie obliczyć BMI (Body Mass Index – wskaźnik masy ciała).

Do komórki B7 wpisałem formułę: =B3/B5^2

Zasada działania arkusza jest prosta: użytkownik do komórki B3 wpisuje swoją masę ciała wyrażoną w kilogramach. Do komórki B5 należy wpisać swój wzrost (w metrach!). Następnie w komórce B7 pojawia się nasze BMI (w dużym uproszczeniu: jeśli wynik jest poniżej 18,5 to należy włączyć do diety dodatkowy posiłek, z kolei wynik powyżej 25 oznacza, że należy ograniczyć ilość spożywanych kalorii. Wynik pomiędzy 18,5 a 25 oznacza, że nasza waga jest prawidłowa).

Na chwilę obecną użytkownik może edytować dowolną komórkę (np. jeśli komuś wyszedł wynik, który go nie satysfakcjonuje, to może „na chama” wpisać dowolną wartość do komórki B7 usuwając w ten sposób naszą formułę obliczającą wskaźnik BMI).

W tym konkretnym przypadku chcemy, aby użytkownik mógł wprowadzać dane tylko do dwóch komórek: B3 i B5. Pozostałe komórki muszą być nieedytowalne. Aby tego dokonać, należy wykonać następujące czynności:

Czytaj dalej
Zaszufladkowano do kategorii excel - samouczki | Otagowano , , , | Dodaj komentarz

Poruszanie się po wstążce bez użycia myszy

Pakiet MS Office od wersji 2007 zamiast menu i pasków narzędzi posiada wstążkę. Tutaj również można wybrać dowolny przycisk bez użycia myszy.

Przykładowo jeśli w Excelu chcę wstawić komentarz, to korzystam z kombinacji klawiszy Shift+F2. Niestety, ale w MS Word do przycisku Nowykomentarz nie przypisano żadnego skrótu klawiszowego i trzeba za pomocą myszy go wybrać ze wstążki z karty Recenzja. Jest jednak szybszy sposób:

Czytaj dalej
Zaszufladkowano do kategorii Skróty klawiszowe | Dodaj komentarz

Poruszanie się po menu, bez użycia myszy

Programy z pakietu MS Office of wersji 2007 zamiast paska menu i pasków narzędzi posiadają „Wstążkę”. O sprawnym poruszaniu się po wstążce poświęciłem osobny wpis. Ale nadal istnieje sporo programów, które posiadają pasek menu np. windowsowy notatnik. W tym wpisie pokażę kilka prostych trików, jak można sprawniej poruszać się po programach mających owe menu.

Czytaj dalej
Zaszufladkowano do kategorii Skróty klawiszowe | Dodaj komentarz

Jak poznać nowe skróty klawiszowe?

We wpisach z kategorii skróty klawiszowe opisałem własne subiektywne zestawienie skrótów klawiszowych, które ja uznałem za te najbardziej przydatne. Ale każdy ma nieco inny charakter pracy, używa innych narzedzi czy to w Wordzie, czy w Excelu. Być może nie opisałem jakiegoś skrótu klawiszowego, które Tobie ułatwiłby życie. A może oprócz Worda i Excela korzystasz z jakiegoś innego programu? W tym wpisie podam kilka wskazówek, jak można poznać skróty klawiszowe do dowolnego programu.

Wskazówka #1 – najechanie myszą na interesujący nas przycisk

Wystarczy „najechać” kursorem myszy na dowolny przycisk na „wstążce” w dowolnym programie z pakietu MS Office, aby uzyskać podpowiedź. Jeśli w wyskakującym dymku pojawi się w nawiasie jakaś kombinacja klawiszy (znak + oznacza, że dane klawisze należy nacisnąć jednocześnie) to znaczy, że dany przycisk można wywołać daną kombinacją klawiszy (np. pogrubienie – najpierw naciskam klawisz Ctrl a potem (nadal trzymając klawisz Ctrl) naciskam klawisz B i puszczam oba klawisze). 

Czytaj dalej
Zaszufladkowano do kategorii Skróty klawiszowe | Dodaj komentarz

Skróty klawiszowe działające najpopularniejszych przeglądarkach internetowych

W obecnych czasach bardzo często wyszukujemy różne informacje w Internecie, na podstawie których piszemy np. sprawozdanie w Wordzie. Z tego powodu zamieszczam kilkanaście najprzydatniejszych skrótów klawiszowych. Są one uniwersalne i większość z nich powinna działać w przeglądarkach takich jak np. Opera, Internet Explorer, Edge, Vivaldi, FireFox czy Google Chrome.

  • Ctrl+L – ustaw focus na pasek adresu (kursor mruga na pasku adresu, dzięki czemu możemy rozpocząć wpisywanie adresu strony internetowej którą chcemy odwiedzieć; po wpisaniu adresu należy nacisnąć Enter)
  • Ctrl+T – otwórz nową kartę
  • Ctrl+W – zamknij kartę
  • Ctrl+Shift+T – przywróć ostatnio zamkniętą kartę
  • Ctrl+Tab – przejdź do następnej karty (ten skrót działa trochę jak Alt+Tab, ale zamiast przełączania się między oknami przełączamy się między kartami)
  • Ctrl+Shift+Tab – przejdź do poprzedniej karty
  • Ctrl+Pg Up – przejdź do następnej karty
  • Ctrl + PgDn – przejdź do poprzedniej karty
  • Ctrl+N – otwórz nowe okno
  • Ctrl+D – dodaj do ulubionych (zakładek)
  • Ctrl+”kręcenie rolką myszy” – zwiększ/zmniejsz „poziom powiększenia strony”
  • Ctrl+0 (Ctrl+zero) – ustaw powiększenie strony na 100%
  • F5 lub Ctrl+R – odśwież stronę
  • Ctrl+J – pokaż jakie pliki zostały ostatnio pobrane
  • Tab – przejdź do następnego pola tekstowego (przydatne gdy wypełniasz jakiś formularz np. formularz opcji dostawy składający się z takich pól jak: Imię, Nazwisko, Ulica, Kod pocztowy, Miasto itp.)
  • Enter – gdy wypełniasz formularz to naciśnięcie Entera jest tożsame z kliknięciem w przycisk Wyślij (zapisz zmiany, OK, zarejestruj się itp.).
Czytaj dalej
Zaszufladkowano do kategorii Skróty klawiszowe | 1 komentarz

Skróty klawiszowe w programie Excel

Aby usprawnić pracę z programem Excel warto jest poznać kilka skrótów klawiszowych. Poniżej znajduje się subiektywna lista skrótów, które uważam za najbardziej przydatne.

Operacje na aktywnej komórce

  • F2 -edytuj komórkę
  • Enter – zatwierdź zmiany w komórce i przejdź do następnej komórki pod tą, którą edytowano
  • Tab – zatwierdź zmiany w komórce i przejdź do następnej komórki na prawo od tej, którą edytowano
  • Ctrl+Enter – zatwierdź zmiany w komórce i w niej pozostań
  • Esc – zakończ edytowanie komórki (i odrzuć wprowadzone zmiany)
  • (lewy) Alt+Enter – Ten skrót działa gdy wpisujemy tekst do komórki, powoduje on „wstawienie Entera w tekście”
  • Ctrl+1 – włącz okno dialogowe Formatowanie komórek
  • Shift+F2 – wstaw komentarz
Czytaj dalej
Zaszufladkowano do kategorii Skróty klawiszowe | Dodaj komentarz